Onderzoeksinfrastructuren zijn faciliteiten, middelen en verwante diensten die door de wetenschappelijke gemeenschap worden gebruikt om hoogstaand onderzoek te verrichten, variërend van sociale wetenschappen tot astronomie en nanotechnologie.

Waar vind ik onderzoeksinfrastructuren?
Onderzoeksinfrastructuren hoeven niet op één locatie gevestigd (single-sited) te zijn. Ze kunnen ook verdeeld zijn (een netwerk van gedistribueerde installaties of bronnen) of virtueel (de dienst wordt elektronisch verstrekt). De open toegang tot competitieve en kwalitatief hoogwaardige onderzoeksinfrastructuren ondersteunt de kwaliteit van de activiteiten van Europese wetenschappers.

Onderzoeksinfrastructuren maken deel uit van de pijler ‘Excellent Science in Horizon 2020‘ en ontvangen bijna 2,5 miljard euro aan financiële ondersteuning over de periode 2014-2020. De Europese Commissie ondersteunt vaak alleen de voorbereidingsfase van een nieuwe infrastructuur via de INFRADEV call (Development and long-term sustainability of new pan-European infrastructures).

Hoe is de financiering geregeld?
Het zijn meestal de lidstaten die de uiteindelijke bouw van deze onderzoeksfaciliteiten gezamenlijk financieren. Hiervoor kunnen zij eventueel een beroep doen op het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Daarnaast ondersteunt de Europese Commissie door middel van de INFRAIA call de integratie en opening van nationale onderzoeksinfrastructuren die van belang zijn voor Europa en daarbuiten. Een voorbeeld hiervan is het consortium JERICO-NEXT (Joint European Research Infrastructure network for Coastal Observatory – Novel European eXpertise for coastal observaTories) waarin Rijkswaterstaat, MARIN en Deltares deelnemen.

Wat doet het ESFRI?
Het European Strategy Forum on Research Infrastructures (ESFRI) brengt onderzoeksfaciliteiten van pan-Europees belang in kaart door middel van een ESFRI roadmap op alle wetenschappelijke vakgebieden die aansluiten bij de langetermijnbehoeften van de Europese onderzoeksgemeenschap. De ESFRI Roadmap wordt elke twee jaar geüpdatet. Instellingen kunnen dan nieuwe voorstellen indienen en voorstellen die al langer dan 10 jaar op de Roadmap staan, worden geëvalueerd. Een van de onderzoeksfaciliteiten op de Roadmap 2016 is DANUBIUS-RI (International Centre for Advanced Studies on River-Sea Systems). In 2018 zal er een vernieuwde ESFRI-Roadmap worden gepubliceerd. ESFRI beoordeelt projectvoorstellen op onder meer hun wetenschappelijke waarde, hun haalbaarheid en hun bijdrage aan de pan-Europese onderzoeksinfrastructuur. Cruciaal is dat minimaal drie EU‑lidstaten bij de start financieel betrokkenheid aangaan voor de constructie én de exploitatie van de faciliteit.

Voorstellen worden ingediend via de nationale gedelegeerden. Voor Nederland zijn dit Jeannette Ridder-Numan (j.w.a.ridder@minocw.nl) en Hans van Duijn (m.marges@nwo.nl).